Từ một lời nhắc nhở đến hành vi bạo lực
Theo phản ánh của cư dân tòa CT8A, chung cư Đại Thanh ngày 10-5, một cư dân nhiều lần dắt chó di chuyển trong thang máy, hành lang nhưng không đeo rọ mõm, khiến nhiều người, đặc biệt là trẻ nhỏ và người cao tuổi rất lo lắng.
Hình ảnh cư dân dắt chó lớn đi trong thang máy nhưng không rọ mõm được camera ghi lại. Ảnh cắt từ clip
Sau khi tiếp nhận phản ánh, Ban quản trị chung cư phối hợp với lực lượng an ninh và đại diện tổ dân cư tiến hành kiểm tra, trích xuất camera giám sát và xác định nội dung phản ánh có cơ sở. Hình ảnh ghi lại cho thấy người đàn ông dắt chó becgie màu đen vào thang máy mà không thực hiện biện pháp bảo đảm an toàn theo quy định.
Tuy nhiên, thay vì hợp tác khi được nhắc nhở, chủ vật nuôi lại có thái độ chống đối, lăng mạ tổ công tác và bất ngờ hành hung một thành viên ban quản trị đang làm nhiệm vụ. Vụ việc hiện đã được Công an xã Đại Thanh tiếp nhận, xác minh để xử lý theo quy định pháp luật.
Điều đáng nói, đây không phải trường hợp cá biệt. Thời gian qua, tại nhiều khu dân cư, chung cư ở Hà Nội và các đô thị lớn liên tiếp xảy ra tranh cãi, xung đột liên quan đến việc nuôi chó, mèo nơi công cộng. Từ chuyện thả rông vật nuôi, không đeo rọ mõm, không dọn vệ sinh sau khi thú cưng phóng uế… không ít vụ việc đã leo thang thành cãi vã, đe dọa, thậm chí hành hung.
Thực tế cho thấy, không ít chủ nuôi vẫn giữ tâm lý chủ quan rằng vật nuôi của mình “hiền”, “quen người”, “không cắn ai”. Nhưng trong môi trường đô thị đông đúc, cảm giác an toàn không thể được quyết định bằng suy nghĩ chủ quan của một cá nhân. Một con chó lớn không đeo rọ mõm trong thang máy kín hoàn toàn có thể trở thành nỗi sợ đối với trẻ nhỏ, người già hoặc những người từng bị động vật tấn công.
Đáng lo hơn, một bộ phận người nuôi thú cưng đang coi những góp ý về an toàn cộng đồng là sự “xúc phạm cá nhân”, từ đó phản ứng bằng thái độ hung hăng, thiếu kiểm soát. Khi một lời nhắc nhở đúng quy định lại bị đáp trả bằng bạo lực, câu chuyện không còn dừng ở ý thức nuôi thú cưng mà đã trở thành vấn đề về văn hóa ứng xử và sự thượng tôn pháp luật.
Không ai đứng ngoài trách nhiệm pháp lý
TS. Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho biết, cơ quan chức năng đang xác minh để xử lý vụ việc theo quy định pháp luật.
Theo Luật sư Cường, dù vì bất kỳ lý do gì, hành vi đánh người nơi công cộng đều là hành vi vi phạm pháp luật. Nếu hành hung người đang thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự thì đây còn có thể là tình tiết tăng nặng trách nhiệm pháp lý.
Tùy thuộc mức độ thương tích, hậu quả xảy ra và yêu cầu của người bị hại, cơ quan điều tra có thể xem xét xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Cố ý gây thương tích theo Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), với mức phạt thấp nhất là cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
Ảnh minh hoạ.
Trường hợp không đủ căn cứ xử lý về tội Cố ý gây thương tích nhưng hành vi gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự xã hội, người vi phạm vẫn có thể bị xem xét về tội Gây rối trật tự công cộng theo Điều 318 Bộ luật Hình sự.
Luật sư Cường cũng nhấn mạnh, hành vi thả rông động vật nuôi nơi công cộng có thể bị xử phạt từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng theo quy định tại Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Nếu để vật nuôi gây thương tích hoặc thiệt hại tài sản cho người khác, mức xử phạt có thể cao hơn và phát sinh trách nhiệm bồi thường dân sự. Nếu hậu quả đặc biệt nghiêm trọng xảy ra, chủ vật nuôi còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định hiện hành.
“Nơi công cộng là nơi diễn ra hoạt động chung của cộng đồng; sảnh, hành lang tòa chung cư cũng là nơi công cộng. Thời gian qua, không ít trường hợp đánh người ở hành lang tòa nhà chung cư gây bức xúc trong dư luận xã hội. Người thực hiện hành vi đánh người trong những tình huống đó đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự, có trường hợp bị xử phạt tù với hình phạt nghiêm khắc”, luật sư Cường nhấn mạnh.
“Khoảng trống” ý thức trong đời sống đô thị
ThS Lê Xuân Đồng, chuyên gia về giới và phát triển xã hội, PMU2 Bộ Giao thông cho rằng vụ việc phản ánh khá rõ thực trạng: Nhiều người sống trong đô thị hiện đại nhưng chưa thực sự hình thành văn hóa cộng đồng. Ở các khu chung cư hay khu dân cư đông đúc, không gian công cộng là nơi mọi người cùng chia sẻ. Điều đó đòi hỏi mỗi cá nhân phải tự điều chỉnh hành vi để không ảnh hưởng tới người khác. Nhưng hiện vẫn tồn tại tư duy "miễn không ảnh hưởng đến mình thì không sao”...
Theo ông Đồng, chủ nuôi có thể cho rằng chó của mình hiền, nhưng lại quên rằng người khác có thể sợ chó, đặc biệt là trẻ em và người cao tuổi. Ông dẫn lại vụ bé gái ở Hưng Yên tử vong do bị chó pitbull tấn công năm 2023 như một lời cảnh báo đau xót về hậu quả của sự chủ quan trong quản lý vật nuôi. “Về mặt xã hội học, điều đáng lo không chỉ là hành vi vi phạm quy định, mà là cách con người phản ứng khi được nhắc nhở. Một xã hội văn minh không có nghĩa là không xảy ra va chạm, mà là khi có va chạm, con người biết giải quyết bằng đối thoại thay vì bạo lực hoặc chửi bới”, ThS Lê Xuân Đồng nhấn mạnh.
ThS Lê Xuân Đồng nhấn mạnh, hệ thống pháp luật hiện nay đã có những quy định khá rõ trong quản lý vật nuôi nơi công cộng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều quy định vẫn chưa được thực thi nghiêm. Việc xử phạt còn thiếu thường xuyên khiến không ít người dân hình thành tâm lý chủ quan, xem nhẹ các quy định về an toàn cộng đồng. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến tình trạng chó thả rông, không đeo rọ mõm hoặc gây mất an toàn tại các khu dân cư vẫn diễn ra phổ biến.
“Tưởng chừng chỉ là những quy định rất cơ bản, nhưng nhiều người vẫn chưa nghiêm túc chấp hành vì tâm lý "chó nhà mình hiền, không cắn ai". Trong khi thực tế, động vật luôn có thể phản ứng bất ngờ khi bị kích động hoặc hoảng sợ”, ông Đồng nói.
Ông cũng cho rằng, bên cạnh tâm lý chủ quan, sự thiếu nghiêm khắc trong thực thi pháp luật và thói quen “tiện cho mình trước” là nguyên nhân khiến nhiều người bỏ qua các quy định an toàn. Không ít chủ nuôi cho rằng việc đeo rọ mõm khiến thú cưng khó chịu hoặc bất tiện, nhưng lại quên rằng người khác cũng có quyền được cảm thấy an toàn trong không gian chung.
Cần có quy định chặt chẽ hơn về việc nuôi thú cưng trong khu dân cư
TS. Luật sư Đặng Văn Cường cho biết, Thông tư số 35/VBHN-BNNMT ngày 11/8/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định việc nuôi chó, mèo phải tuân thủ các quy định về chăn nuôi, thú y, vệ sinh môi trường và an toàn công cộng. Chủ nuôi chó, mèo phải thực hiện đầy đủ các quy định về đăng ký, tiêm phòng, quản lý vật nuôi và bảo đảm an toàn khi đưa vật nuôi ra nơi công cộng. Chó khi ra khỏi khuôn viên gia đình phải được xích giữ, đeo rọ mõm và có người kiểm soát. Nếu thả rông vật nuôi gây mất vệ sinh, gây thương tích hoặc thiệt hại cho người khác thì chủ nuôi phải bồi thường và chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật.
TS. Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội. Ảnh: PV
Thời gian qua, đã xảy ra không ít vụ chó dữ tấn công người, thậm chí gây tử vong cho phụ nữ và trẻ em, gây hoang mang trong dư luận. Tại nhiều công viên, khu dân cư hay chung cư, tình trạng chó thả rông vẫn xuất hiện phổ biến, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho cộng đồng.
Luật sư Cường cho rằng, bên cạnh việc xử lý nghiêm hành vi vi phạm, cần nghiên cứu bổ sung quy định chặt chẽ hơn đối với việc nuôi chó dữ, chó kích thước lớn hoặc vật nuôi có nguy cơ mất an toàn trong khu dân cư, đặc biệt tại các khu chung cư đông người; đồng thời, cần nâng cao trách nhiệm của chủ nuôi trong việc bảo đảm vệ sinh môi trường và an toàn cho cộng đồng.
“Để giảm thiểu hành vi vi phạm pháp luật về chăn nuôi, kiểm soát tình hình nuôi chó cảnh ở Việt Nam, ngăn chặn dịch bệnh lây lan và quản lý những vật nuôi không bảo đảm tiêu chuẩn an toàn, Việt Nam cần bổ sung các quy định về kiểm soát chó nhập khẩu, đặc biệt là các giống chó hung dữ. Cần quy định điều kiện, tiêu chuẩn để nuôi các loại chó hung dữ hoặc chó chưa được huấn luyện, thuần hóa có nguồn gốc nước ngoài. Đồng thời, cần có quy định chặt chẽ hơn về việc nuôi thú cưng trong khu dân cư, đặc biệt tại các khu chung cư, nhằm bảo đảm vệ sinh, an toàn công cộng và tính mạng, sức khỏe của người dân”, luật sư Cường nhấn mạnh.
Ở góc độ xã hội học, ThS Lê Xuân Đồng cho rằng ban quản trị chung cư, tổ dân phố và cộng đồng cư dân chính là “tuyến đầu” trong xây dựng văn hóa sống chung. Theo quy định của Luật Nhà ở, ban quản trị có trách nhiệm phối hợp duy trì an ninh, trật tự và giám sát việc thực hiện nội quy tại khu chung cư. Vì vậy, các khu dân cư hoàn toàn có thể xây dựng quy chế cụ thể về việc nuôi thú cưng như bắt buộc dùng dây dắt, rọ mõm ở khu vực chung; yêu cầu chủ nuôi tự dọn vệ sinh; xử lý nội bộ đối với trường hợp tái phạm nhiều lần hoặc tăng cường camera giám sát để xử lý khách quan khi xảy ra tranh chấp.
“Từ góc nhìn xã hội học, cộng đồng dân cư không chỉ là nơi ở mà còn là nơi hình thành các chuẩn mực hành vi. Nếu mọi người cùng tôn trọng quy tắc chung và cư xử có trách nhiệm, những va chạm nhỏ sẽ rất khó leo thang thành xung đột hay bạo lực”, ông Đồng nhấn mạnh.
Một đô thị văn minh không chỉ được tạo nên bởi những tòa nhà cao tầng hay hạ tầng hiện đại, mà còn được đo bằng cách con người ứng xử với nhau trong đời sống hằng ngày. Khi ý thức cộng đồng bị xem nhẹ, những mâu thuẫn rất nhỏ cũng có thể trở thành nguy cơ mất an ninh, trật tự xã hội.
