Cơ quan chức năng xử lý công trình xây dựng phát sinh tranh chấp.
Những vụ việc đáng tiếc
Từ clip lan truyền trên mạng xã hội ghi lại cảnh một người đàn ông đứng từ ban công nhà riêng dùng vòi nước xịt liên tục về phía một thợ xây đang làm việc tại công trình liền kề ở xã Tây Phương, cơ quan chức năng đã nhanh chóng vào cuộc làm rõ sự việc. Vụ việc sau đó được xác định có liên quan đến tranh chấp kéo dài về phần công trình xây dựng lấn chiếm khoảng không giữa hai gia đình.
Sáng 9-6 vừa qua, Phòng Thi hành án dân sự khu vực 10 thành phố Hà Nội phối hợp với các lực lượng chức năng tổ chức tháo dỡ một số hạng mục xây dựng vi phạm tại ngôi nhà ở xã Tây Phương. Theo cơ quan thi hành án, các hạng mục bị tháo dỡ gồm ban công, ô văng, mái tôn, cục nóng điều hòa và một số phần công trình khác xây dựng lấn sang khoảng không thuộc diện tích đất đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng cho ông N.H.D. Người phải thi hành án theo quyết định của cơ quan chức năng là bà P.T.C, trú tại thôn Sen, xã Tây Phương.
Trên thực tế, những sự vụ như trên không hiếm gặp, thậm chí có xu hướng gia tăng cả về tần suất lẫn mức độ phức tạp. Khi quỹ đất ngày càng hạn hẹp, các công trình buộc phải xây dựng san sát. Mỗi hoạt động phá dỡ, đào móng, ép cọc hay nâng tầng đều tác động trực tiếp tới kết cấu của hộ liền kề.
Đơn cử như tại phường Phú Diễn, gia đình bà Đặng Thị Sửu (77 tuổi) đã phải gửi đơn cầu cứu khắp nơi khi công trình sát vách khởi công. Quá trình phá dỡ nhà cũ của hàng xóm bằng máy xúc đã làm hư hỏng phần tường nhà bà. Tiếp đó là những vết nứt, dấu hiệu lún, nghiêng xuất hiện ngày một nhiều. Dù chính quyền địa phương đã vào cuộc hòa giải, song hai bên vẫn chưa đạt được đồng thuận để giải quyết khúc mắc.
Đáng nói, có những vụ tranh chấp ranh giới, khoảng lùi xây dựng hay lối đi chung kéo dài nhiều năm, đi qua nhiều cấp tòa sơ - phúc thẩm nhưng các bên vẫn chưa thể tìm được tiếng nói chung.
Điểm chung của các vụ việc là đều bắt đầu từ những xung đột rất đời thường. Một bức tường chung, một phần mái che, vài centimet sai lệch trong quá trình xây dựng hay những lo ngại về an toàn công trình cũng có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến căng thẳng kéo dài giữa những người vốn là hàng xóm của nhau.
Là người hoạt động trong lĩnh vực xây dựng dân dụng, anh Nguyễn Bá Hồng (xã Phù Đổng) chia sẻ: “Ngoài những vụ việc chủ nhà cố tình xây dựng sai so với tiêu chuẩn nhà ở riêng lẻ tại Việt Nam được quy định tại TCVN 13967:2024 và Luật Nhà ở thì ngòi nổ kích hoạt tranh chấp phần lớn không nằm ở lỗi kỹ thuật nghiêm trọng mà nằm ở thái độ thiếu thiện chí, thiếu sự sẻ chia giữa các chủ nhà với nhau”.
Nguy cơ phát sinh hệ lụy pháp lý
Nhìn từ các vụ việc thời gian qua, điều đáng lo ngại không chỉ ở những tranh chấp phát sinh trong quá trình xây dựng mà ở cách các bên lựa chọn để giải quyết mâu thuẫn. Không ít trường hợp, thay vì tìm đến cơ quan chức năng hoặc sử dụng các biện pháp hòa giải, đối thoại, các bên lại lựa chọn cách ứng xử cảm tính, thậm chí cực đoan nhằm gây sức ép cho đối phương.
Từ những lời qua tiếng lại, xúc phạm danh dự, việc cản trở thi công, gây mất trật tự công cộng cho đến các hành vi có nguy cơ gây mất an toàn cho người khác, ranh giới giữa một tranh chấp dân sự thông thường và hành vi vi phạm pháp luật đôi khi rất mong manh.
Dưới góc độ pháp lý, luật sư Đỗ Thị Thanh Nhàn, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho rằng, vụ việc xảy ra tại xã Tây Phương là một ví dụ cho thấy tranh chấp giữa các hộ dân hoàn toàn có thể phát sinh những hệ lụy pháp lý nếu các bên không kiểm soát được hành vi của mình.
“Nếu có căn cứ cho rằng công trình xây dựng vi phạm hoặc xâm phạm quyền lợi của mình, người dân có thể gửi đơn tới cơ quan có thẩm quyền để được xem xét, giải quyết. Việc sử dụng các hành vi mang tính cản trở, gây nguy hiểm cho người khác hoặc ảnh hưởng đến trật tự công cộng có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý tương ứng”, luật sư Đỗ Thị Thanh Nhàn nhận định.
Thực tế cho thấy, trong nhiều trường hợp, cơ quan chức năng không chỉ xem xét hậu quả vật chất trực tiếp mà còn đánh giá mức độ ảnh hưởng của hành vi đối với an ninh, trật tự xã hội. Đặc biệt, trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, những hành vi phản cảm diễn ra tại khu dân cư có thể nhanh chóng lan truyền, gây bức xúc trong dư luận, tạo ra những tác động tiêu cực vượt ra ngoài phạm vi của một tranh chấp cá nhân.
Trong cuộc sống đô thị, việc bảo đảm trật tự xây dựng không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước mà còn đòi hỏi ý thức tuân thủ pháp luật và tinh thần cộng đồng từ chính người dân.
